Instytucja pełnomocnika medycznego w Polsce. Czy istnieje?

instytucja pełnomocnika medycznego

Instytucja pełnomocnika medycznego istnieje w wielu krajach, w tym m.in. USA, Belgii, Austrii, Izraelu, Hiszpanii. W Polsce nie ma jednak pełnomocników medycznych, którzy reprezentowali stanowisko, wolę i interesy pacjentów w przypadkach, gdy ci nie są w stanie zrobić tego samodzielnie. Niemniej już od kilku lat podejmowane są działania zmierzające do tego, aby wprowadzić do prawa polskiego taką instytucję.

Ponieważ nasza kancelaria prawna zapewnia doradztwo również pacjentom, którzy chcą dochodzić swoich praw, w kręgu naszych zainteresowań pozostaje także kwestia związana z pełnomocnictwem medycznym. W tym artykule przyjrzymy się jej nieco bliżej.

Jaka jest rola pełnomocnika medycznego?

Pełnomocnik medyczny jest wybierany przez pacjenta w celu reprezentowania jego woli i praw do samodecydowania o zdrowiu i życiu w sytuacji, gdy o sam nie będzie w stanie podejmować świadomych decyzji. Pełnomocnik musi dysponować szczegółową wiedzą na temat swojego mocodawcy, szanować jego wolę, autonomię, wyznawane wartości oraz preferencje. Wszelkie decyzje podejmowane przez pełnomocnika wynikają ze szczegółowej wiedzy na temat pacjenta i stanowią odzwierciedlenie rzeczywistego stanowiska pacjenta. Jest to instytucja, która w pełni chroni prawa pacjenta do samodecydowania o sobie w sytuacjach, gdy z powodu choroby bądź wypadku nie jest on w stanie z tych praw skorzystać.

Pacjent powinien świadomie udzielić pełnomocnictwo i niezbędne oświadczenia wybranemu pełnomocnikowi na wypadek ewentualnej niezdolności wyrażenia woli w przyszłości. Pełnomocnik z kolei zyskuje nadane mu uprawnienia dopiero z chwilą utraty przez mocodawcę faktycznych zdolności do podejmowania czy komunikowania decyzji.

Zasadność ustanowienia instytucji pełnomocnika medycznego

Istnieją argumenty przemawiające za tym, że istniejące w naszym kraju regulacje prawne w niewystarczający sposób chronią pacjentów, którzy nie są w stanie samodzielnie i świadomie wyrazić swoją wolę, a jednocześnie nie posiadają przedstawiciela ustawowego.

Pacjenci, którzy są pełnoletni, nie są ubezwłasnowolnieni i posiadają zdolność oceny swoich działań, w świetle prawa mogą podejmować decyzje dotyczące swojego zdrowia. Zdarzają się jednak przypadki, że pacjent traci możliwość świadomego wyrażania zgody i decydowania o sobie, np. w wyniku utraty przytomności lub pod wpływem silnych leków ograniczających zdolności poznawcze. Zatem nawet mając prawo do samodecydowania, nie jest w stanie z niego skorzystać. Stanowi to spore wyzwanie również dla lekarzy, którzy są obciążeni koniecznością podjęcia stosownej decyzji w chwili ratowania zdrowia lub życia danej osoby. Ustanowienie instytucji pełnomocnika medycznego to rozwiązanie poszerzające autonomię pacjentów, którzy nie posiadają przedstawiciela medycznego i nie są w stanie podejmować samodzielnych decyzji ze względu na stan, w jakim się znajdują.

Jest to szczególnie ważne w obliczu zmian demograficznych, gdy rośnie liczba osób w podeszłym wieku, których podstawowe prawa do samostanowienia powinny być zabezpieczone na różne okoliczności.

Instytucja pełnomocnika medycznego w Polsce. Czy istnieje?