Kilka słów o odpowiedzialności notariusza

praca notariusza

Notariusz to zawód zaufania publicznego. Stoi na straży legalności i bezpieczeństwa obrotu prawnego i zgodności z prawem wszelkich czynności, których celem jest wywołanie określonych skutków prawnych. Wszelkie usługi notarialne muszą być świadczone z najwyższą starannością i objęte są odpowiedzialnością — cywilną, karną i dyscyplinarną. Przez staranność rozumiemy profesjonalizm i postępowanie z uzasadnioną dociekliwością, niezbędną do prawidłowego dopełnienia czynności notarialnych. Kwestia ta regulowana jest przez art. 472 Kodeksu cywilnego.

Odpowiedzialność cywilna notariusza

Notariusz ponosi odpowiedzialność za wszelkie szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności notarialnych (zgodnie z art. 49 Prawa o notariacie). Dotyczy to przede wszystkim staranności, o której wspomnieliśmy wcześniej. Obowiązek ten wynika z przymusu notarialnego, któremu podlega wiele czynności związanych z nadawaniem aktu notarialnego, np. obrót nieruchomościami. Jednocześnie odpowiedzialność cywilna rozciąga się na wszystkie czynności dokonywane przez notariusza (również na te, które nie wymagają przyjęcia formy aktu notarialnego). W przypadku wyrządzenia szkody notariusz ponosi konsekwencje finansowe swoich czynów.

Zgodnie z art. 19a. Prawa o notariacie notariusz ma obowiązek ubezpieczenia się od odpowiedzialności cywilnej. Za błędy w swojej działalności gwarantuje zarówno ubezpieczeniem, jak i swoim majątkiem.

Odpowiedzialność karna

Notariusz ponosi odpowiedzialność karną, gdyż w świetle ustawy Prawo o notariacie wykonuje zawód o statusie funkcjonariusza publicznego. Jeśli więc w ramach swoich działań przekracza uprawnienia lub nie wypełnia należycie swoich obowiązków, działając tym samym na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, to zgodnie z art. 231 §1 kodeksu karnego podlega karze pozbawienia wolności do lat 3 lub nawet od 1 do 10 lat, gdy czyn dokonany został dla korzyści własnych (art. 231 §2 kodeksu karnego). W przypadku nieumyślnego czynu podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do 2 lat.

W świetle art. 266 kodeksu karnego notariusz jest też zobowiązany do zachowania tajemnicy dotyczącej okoliczności sprawy. Jeśli w jakikolwiek sposób pozyskane podczas czynności notarialnych informacje zostaną wykorzystane, notariusz podlega karze grzywny, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat 2.

Odpowiedzialność dyscyplinarna

Odpowiedzialność dyscyplinarna ma charakter tzw. odpowiedzialności wewnętrznej korporacji zawodowej. Nie dotyczy ona w żaden sposób ani nie wyłącza innych rodzajów odpowiedzialności (cywilnej i karnej). Prawo o notariacie odnosi się do kilku przewinień, za które notariusz może być pociągnięty do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Są to m.in.:

  • przewinienia zawodowe (np. np. niezachowanie tajemnicy),
  • zachowania notariusza, uchybiające powadzę lub godności zawodu (np. reklama usług notariusza w mediach),
  • uchylanie się od obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności.
Kilka słów o odpowiedzialności notariusza